السيد الخميني ( مترجم : تنظيم ونشر آثار امام )

217

تحرير الوسيله ( فارسى )

( در بين آن‌ها ) حريمى نمىباشد ؛ پس اگر دو مالك كه همسايه هستند ديوارى را در بين ، احداث كنند ، حريمى براى آن ، در دو طرفش نمىباشد . و اگر يكى از آن‌ها در آخر حدود ملكش ديوار يا نهرى را احداث كند آن‌ها حريمى در ملك ديگرى ندارند . و همچنين اگر يكى از آن‌ها قناتى را در ملك خودش حفر نمايد ديگرى هم حق دارد كه قنات ديگرى در ملك خودش احداث كند اگر چه حدّى بين آن‌ها نباشد . مسأله 16 - جماعتى از فقها ذكر كرده‌اند كه براى هر يك از دو مالك همسايهء هم ، جايز است كه در ملك خودش هرطور و در هر جا كه بخواهد ، تصرف نمايد اگر چه مستلزم ضرر بر همسايه باشد ، ليكن اطلاق آن اشكال دارد و احتياط ( واجب ) آن است كه آنچه كه سبب پيدا شدن فساد در ملك همسايه شود ، جايز نباشد ، بلكه خالى از قرب نمىباشد - مگر آن‌كه در ترك آن حرج يا ضررى براى او باشد پس در چنين صورتى آن تصرف جايز است - مانند اينكه چيزى را به شدت بكوبد به طورى كه موجب تكان خوردن ديوار همسايه شود و خللى در آن ايجاد كند يا آب را در ملك خودش حبس كند به طورى كه رطوبت آن در ديوار همسايه نفوذ كند يا چاه فاضلاب يا مستراحى در نزديكى چاه همسايه احداث كند كه موجب فساد آب آن شود ، بلكه و همچنين است اگر چاهى را در نزديكى چاه او حفر نمايد كه موجب كم شدن آب چاه همسايه شود و اين به جهت جذب چاه دومى از آب چاه اولى باشد و اما اگر از جهت اين باشد كه دومى عمق بيشترى دارد و در سمت مجراى آب قرار گرفته است كه آب از رگه‌هاى زمين ، قبل از آن‌كه به چاه اول برسد به اين چاه سرازير مىشود ، ظاهراً مانعى ندارد و تشخيص اين دو صورت به درك صاحبان حدس صائب از اهل خبره مىباشد . و همچنين بلند نمودن ساختمان اگر چه مانع آفتاب و مهتاب و هوا باشد مانعى ندارد ، يا اينكه خانه‌اش را مثلًا محل دباغى يا نانوايى قرار دهد ، اگر چه همسايه از بو و دود آن در اذيت باشد ، در صورتى كه به قصد اذيت كردن او نباشد . و همچنين احداث سوراخى در ديوارش به خانهء همسايه كه موجب اشراف به آن يا جذب نمودن هوا شود ؛ زيرا آنچه كه حرام است ، نگاه كردن به خانهء همسايه مىباشد نه مجرد سوراخ كردن ديوار .